Sự tích hồ Ba Bể
Ngày xưa, ở vùng núi phía Bắc có một ngày hội lớn. Mọi người kéo nhau đến vui chơi, ăn uống linh đình. Giữa ngày hội, có một bà cụ ăn xin xuất hiện, quần áo rách rưới, dáng người mệt mỏi. Bà cụ đi đến đâu cũng xin một chút cơm, nhưng chẳng ai để ý.
Đến tối, bà cụ đi ra khỏi làng, ghé vào một túp lều nhỏ. Trong lều có một người mẹ góa cùng hai đứa con. Thấy bà cụ đói rét, người mẹ vội mời vào nhà, nấu cháo cho ăn, rồi trải ổ rơm ấm cho bà nghỉ.
Đêm ấy, hai mẹ con nhìn thấy chỗ bà cụ nằm phát ra ánh sáng dịu dàng. Thì ra bà cụ là một vị thần hiện xuống để thử lòng người.
Sáng ra, bà cụ đưa cho người mẹ một gói tro và hai mảnh vỏ trấu, dặn: “Sắp có mưa lớn. Con hãy rắc tro quanh nhà. Khi nước lên, hai mảnh vỏ trấu này sẽ thành thuyền đưa con đi giúp mọi người.”
Đêm hôm đó, mưa như trút nước. Nước dâng lên mênh mông. Nhưng quanh căn nhà nhỏ, đất vẫn khô ráo. Hai mảnh vỏ trấu hóa thành hai chiếc thuyền. Người mẹ chèo thuyền đi khắp nơi, đón những người đang chới với lên thuyền, đưa họ đến nơi an toàn.
Khi mưa tạnh, cả vùng đã thành một hồ nước rộng, xanh biếc. Chỗ nhà người mẹ thành một hòn đảo nhỏ giữa hồ, người ta gọi là gò Bà Góa. Hồ ấy chính là hồ Ba Bể đẹp như tranh ngày nay.
Con ơi, lòng tốt dù nhỏ như bát cháo, ổ rơm cũng có thể làm nên điều kỳ diệu.